Uwagi na marginesie życia publicznego
Blog > Komentarze do wpisu
Kolejne regionalne święto

W dniu dzisiejszym, 19 marca, jest ważne narodowe święto regionalne - Dzień Jedności Kaszubów. Już raz zamieściłem informację o tej regionalnej uroczystości, zauważyłem jednak na YouTube pewną melodię kaszubskiego zespołu Wãdzëbôczi, która powiązana jest z historyczną poezją: Jô bëm leno chcôł [Ja bym tylko chciał]. Pochodzi ona z płyty zatytułowanej Janowi Karnowskiemu - słowa zamieszczonych tam piosenek pobrane są z utworów tego kaszubskiego poety, a ich umuzycznienia dokonali artyści zespołu Wãdzëbôczi: Marek Rodzeń, Robert Krenski i Marek Kulesza. Interesujące jest także zamieszczenie w melodyjnym obrazie serii twarzy ważnych postaci powiązanych z kaszubską kulturą i historią.

Pomyślałem, że być może warto zerknąć na te osoby, bo niewątpliwie są one interesujące - pojawiają się tam ich twarze, ale bez nazwisk. Zamieszczam więc układ wspomnianych obrazów postaci, a poniżej można spojrzeć na ich nazwiska i króciutki opis czym się zajmowali i co tworzyli.


1 Aleksander Majkowski (1876-1938) - to pełna podziwu i naprawdę wspaniała postać. Przed I Wojna Światową przeprowadził szeroko zakrojone studia medyczne najpierw na uniwersytecie w Berlinie, potem studiował w Greifswaldzie, następnie w Monachium, a swoje medyczne studia zakończył w Zurychu w Szwajcarii. Tam zaczął opracowywać pracę doktorską, po czym przeniósł się ponownie do Monachium i tam otrzymał tytuł doktora w dziedzinie medycyny. Po czym wrócił na Kaszuby i podjął w Gdańsku pracę jako specjalista medyczno-lekarski. Równocześnie podjął działania jako dziennikarz i twórca kaszubskiej kultury. Utworzył organizację Towarzystwo Młodokaszubów, założył w Sopocie Muzeum Kaszubsko-Pomorskie, a w końcu porzucił działalność medyczną i podjął aktywną działalność twórcy kaszubskiej kultury, stworzył szereg powieści, a także dzieła donośnie kultury i historii kaszubskiej. Do dziś wybitnie cenione są jego utwory, jak na przykład:
Majkowski, Aleksander (1938). Żëcé i przigodë Remusa. Toruń: Stanica.
Majkowski, Aleksander (1938). Historia Kaszubów. Gdynia: Stanica (jest jedną z książek w mojej domowej bibliotece - wydana przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 1991).

2 Eryk Pomorski (1382-1459) - to również bardzo ciekawa postać. Był kaszubskim księciem, ale w tym czasie te regiony zostały już włączone do państw niemieckich, więc przeniósł się na północ i został królem Norwegii. Wkrótce potem zostały połączone północne kraje (Norwegia, Dania i Szwecja) jako tzw. Unia Kalmarska, został więc także królem Danii i królem Szwecji. Po pewnym czasie Unia Kalmarska została jednak rozwiązana, więc pozostał jedynie królem Norwegii, jednak i tam nastąpiły pewne zmiany, więc stracił pozycję norweskiego króla, wrócił na Kaszuby i do śmierci pełnił rolę księcia słupskiego i stargardzkiego.

3 Florian Ceynowa (1817-1881) - kolejny wybitny badacz kultury i lingwistyki kaszubskiej, a także pisarz i publicysta, który miał ogromny wpływ na odświeżenie i upublicznienie kaszubskiej kultury, a także zainteresowanie kaszubską tradycją wśród wielu niemieckich badaczy i naukowców. Jedną w wielu cennych publikacji była książka pod tytułem Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache, als Entwurf zur Grammatik [Krótkie rozważania na temat języka kaszubskiego jako wstęp do gramatyki] wydana po raz pierwszy w roku 1859 i kilkakrotnie powtórzona - po raz ostatni wydana przez wydawnictwo Vandenhoeck und Ruprecht, Getynga 1998.

4 Günter Grass (ur. 1927) - wysoko ceniony niemiecki pisarz, w roku 1999 otrzymał Nagrodę Nobla. Urodził się w Gdańsku, jego ojciec był gdańskim Niemcem, ale jego mama była Kaszubką. Pod jej wpływem był bardzo przywiązany do społeczności i kultury kaszubskiej - wprawdzie nie mówił po polsku, ale potrafił rozumieć i komunikować się po kaszubsku. Odwiedzał Kaszubów i bardzo serdecznie się z nimi kontaktował - po raz ostatni przebywał na Kaszubach i komunikował się po kaszubsku w roku 2012. Dlatego jego twarz została tu zamieszczona, bo jest serdecznie powiązany z kaszubską społecznością.

5 Jan Karnowski (1886-1939) - kolejny wysoko ceniony kaszubski poeta. Był bardzo przywiązany do języka kaszubskiego i zajmował się promowaniem tej mowy. W roku 1917 utworzył publikację poświęconą wybitnemu naukowcowi i badaczowi kaszubskiej kultury i lingwistyki: Dr. Florian Ceynowa (pod pseudonimem Wôś Budzysz) - została ona odświeżona i opublikowana ponownie pod redakcją Jerzego Tredera, profesora Uniwersytetu Gdańskiego, w wydawnictwie Oficyna Czec, Gdańsk 1997.

6 Jan Trepczyk (1907-1989) - znów jeden z najwybitniejszych kaszubskich poetów, a także działacz społeczny i pedagog - autor kaszubskiego hymnu Zemia Rodnô [Ziemia Ojczysta]. Już wspominałem o jego prześladowaniu i karaniu przez komunistycznych dyktatorów, którzy starali się wprowadzić pradawną strukturę plemienną, a także zniszczyć kultury regionalne. Autor wielu pięknych i cennych poezji kaszubskich publikowanych od roku 1935 do 2008. Był też autorem solidnej książki Słownik polsko-kaszubski (wydanej przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 1994).

7 Aleksander Labuda (1902-1981) - kolejny bardzo cenny działacz związany ze społecznością i kulturą kaszubską, w 1929 roku współtwórca i wiceprezes organizacji Zrzeszenie Regionalne Kaszubów (wraz z Aleksandrem Majkowskim, prezesem, i Janem Trepczykiem, sekretarzem). Był także poetą, pisarzem i publicystą. W mojej domowej bibliotece mam jedną z jego publikacji: Guczów Mack gôdô (wydaną przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 1992).

8 Gerard Labuda (1916-2010) - historyk, profesor zwyczajny w Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego. Zajmował się różnymi historycznymi dziedzinami, był również autorem wielu publikacji, wśród nich także między innymi prace poświęcone historiom kaszubskim:
Labuda, Gerard (1992). Historia Kaszubów na tle historii Pomorza. Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.
Labuda, Gerard (1996). Kaszubi i ich dzieje. Gdańsk: Oficyna Czec.
Labuda, Gerard (2006). Historia Kaszubów w dziejach Pomorza. Gdańsk: Instytut Kaszubski.

9 Bernard Sychta (1907-1982) - kolejna niezwykle wybitna, genialna postać - ksiądz katolicki, ale także kaszubski językoznawca, pisarz i przede wszystkim aktywny twórca pewnych działań regionalno-kulturowych. Był autorem jednej z głównych publikacji słownikowych: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Tomy 1-7. Ossolineum, Wrocław 1967-1976. W czasie, gdy w Polsce została obalona demokracja, wprowadzono system dyktatorski i podjęto działania likwidacji kultur regionalnych, ksiądz Bernard Sychta zaangażował się w rozbudowanie i rozwinięcie kaszubskiej kultury regionalnej. W niemal wszystkich kaszubskich miasteczkach i wsiach utworzono lokalne kaszubskie teatry, a ów ksiądz opublikował całą serię dzieł teatralnych, które były wystawiane w całym regionie, jak choćby: We Gwiôzdkę (1930); Ksążę bez dzecy (1934); Spiącé uejskue (1937); Hanka sę żeni (1937); Dzéwczę i miedza (1938); Gwiôzdka ze Gduńska (1939); Budzta spiącëch (1939).

10 Świętopełk Wielki (1195-1266) - książę Gdański, starał się obronić i rozbudować kaszubskie księstwo, walczył co i rusz w wojennych napadach, ale wprowadził także szeroko zakrojony rozwój gospodarczy w tym regionie, sprawił, że Gdańsk otrzymał prawa miejskie, podejmował też wsparcia dla tworzenia religijnych klasztorów. W Gdańsku stworzono niedawno, w 2010 roku, jego pomnik na ulicy Szerokiej (w centrum miasta) - obraz tego pomnika został zamieszczony w muzycznym pokazie zespołu Wãdzëbôczi.

środa, 19 marca 2014, de_percheville

Polecane wpisy