Uwagi na marginesie życia publicznego
Blog > Komentarze do wpisu
Jakobiński mistycyzm wciąż się wsysa

Dostrzegłem pewne zjawisko społeczno-kulturowe, które skłoniło mnie do ponownych uwag na temat rozumienia pojęcia narodu. Zjawisko to naprawdę mnie zaniepokoiło, ponieważ dotyczy ono społeczności kaszubskiej, dla której mam mnóstwo sympatii i szacunku, a kultura kaszubska budzi we mnie wręcz zauroczenie.

W społeczności kaszubskiej panuje powszechna, tradycyjna i budowana od stuleci niechęć do jakobińskiego mistycyzmu – głównie dlatego, że społeczność ta była poddawana różnym presjom ze strony pruskich zaborców. Pierwszym, niezwykle ważnym twórcą demokratycznych i antyjakobińskich postaw był Florian Ceynowa, autor wielu tekstów poświęconych kulturze kaszubskiej, a także uczestnik próby antypruskiego powstania organizowanego przez generała Ludwika Mierosławskiego na terenie Kaszub w roku 1846 w powiązaniu z ówczesnym powstaniem wielkopolskim. Podobne przekonania prezentował również Jan Hieronim (Jarosz) Derdowski, wybitny dziewiętnastowieczny kaszubsko-amerykański poeta, pisarz, humorysta, dziennikarz i publicysta – wyraźnie widać je w popularnym fragmencie jego satyrycznego poematu O panu Czôrlińscim co do Pucka po sece jachôł (1880):

„Czujce tu ze serca tòni skład nasz Apostolści:
Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszëb Pòlści”

czyli jedna wspólnota narodowa, ale etnicznie, kulturowo, językowo, tradycjonalistycznie i obyczajowo zróżnicowana. Szczególnie znaczące działania na rzecz upowszechniania w społeczności kaszubskiej wspomnianego rozumienia pojęcia narodu są zasługą pisarza i publicysty, Aleksandra Majkowskiego, autora powieści Życie i przygody Remusa uważanej za epopeję, najwybitniejsze kaszubskie dzieło literackie (opublikowane także w przekładach na języki polski, niemiecki, angielski i francuski). Narzędziem służącym upowszechnianiu kaszubskiego programu społecznego, kulturowego i politycznego było przez niego w 1908 roku nieregularnie ukazujące się czasopismo Gryf. Pismo dla spraw kaszubskich. Cztery lata później, w czerwcu 1912 roku powołał w Sopocie bardzo ważne dla kształtowania społecznych przekonań tej społeczności „Towarzystwo Młodokaszubów”.

Wspomniane wizje społeczno-kulturowe, od XIX wieku dominujące w społeczności kaszubskiej, pozwoliły po odzyskaniu wolności państwa polskiego skutecznie ożywić ich specyficzną, ale coraz bardziej (głównie z powodu komunistycznych prześladowań) gasnącą kulturę: uzyskanie dla kaszubszczyzny statusu języka regionalnego, uruchomienie studiów w dziedzinie kaszubistyki na Uniwersytecie Gdańskim, utworzenie kaszubskojęzycznego liceum w Brusach, organizację kulturowych imprez jak Dzień Jedności Kaszubów czy Ogólnoświatowy Zjazd Kaszubów. Równocześnie po ogólnopolskiej stronie zupełnie wygasły nacjonalistyczne niechęci, obawy i podejrzenia, właśnie dzięki antyjakobińskiemu rozumieniu pojęcia narodu – w odróżnieniu od narodowych postaw dominujących np. na Śląsku.

Niestety, wygląda na to, że jakobińskie mity zaczęły po latach wnikać także w społeczność kaszubską. Właśnie powstała organizacja o nazwie „Stowarzyszenie Osób Narodowości Kaszubskiej Kaszëbskô Jednota”. Wprawdzie liczy ona zaledwie ok. 40 członków i jej powołanie wywołało w większości tamtejszych środowisk wielką niechęć i irytację, ale mimo to jestem zaniepokojony. W 2009 roku pojechaliśmy z  przyjaciółmi na XI Ogólnoświatowy Zjazd Kaszubów do Bytowa. Impreza niezwykle urocza – barwny korowód, kaszubska msza z homilią arcybiskupa Gocłowskiego, koncerty, w ogromnym garze ugotowano ponad 2 tys. litrów pysznej zupy z brukwi na gęsinie itp. Oto jedno zdjęcie z owego Zjazdu (autor Andrzej Sz.):


Gdy pomyślę, że w tegorocznym zjeździe w Sopocie (z okazji 100-lecia powstania „Towarzystwa Młodokaszubów” i otwarcia przez A. Majkowskiego pierwszego Muzeum Kultury Kaszubskiej) wezmą udział jakobinistyczni durnie i będą starali się zaburzyć i popsuć tę imprezę, wzorując się na zniszczeniu listopadowego Święta Niepodległości, to naprawdę czuję i gniew, i smutek, i niesmak.

niedziela, 19 lutego 2012, de_percheville

Polecane wpisy